Zablokowany plik, zajęty port, pełny dysk — fuser, lsof, ss, truncate
Cztery problemy, które w praktyce pojawiają się codziennie na serwerze: port już zajęty, plik którego nie da się nadpisać, montunek który nie chce się odmontować, i dysk pełny choć 'usuniąłeś' plik. Każdy ma jedno konkretne narzędzie.
1. Kto trzyma port
Port 8080 już zajęty, aplikacja nie startuje:
sudo ss -ltnp 'sport = :8080'
ss (z iproute2) to standard — filtruje po porcie bez pipowania przez grep. -l = tylko listen, -t = TCP, -n = liczby zamiast nazw, -p = PID i nazwa procesu.
Wersja 'znajdź i zabić' w jednej komendzie:
sudo fuser -v -n tcp 8080 sudo fuser -k -TERM 8080/tcp
Uwaga: fuser -k bez jawnego sygnału wysyła SIGKILL — proces nie ma szans na flush. Zawsze -TERM najpierw.
2. Kto trzyma plik
Plik który nie da się nadpisać, skopiować, usunąć:
sudo fuser -v /var/log/app.log
Wypisze PID, użytkownika i typ dostępu (F = otwarty do zapisu, c = working directory, e = plik wykonywalny). Jeśli widzisz 'e' — to binar, który działa; 'Text file busy' jest dokładnie tym przypadkiem.
Szerszy widok (wszystkie otwarte deskryptory danego procesu):
sudo lsof -nP -p 12345
-P = porty jako liczby, -n = bez reverse DNS. Bez sudo lsof widzi tylko Twoje procesy — i nie powie Ci, że coś ukrywa. To najczęstszy błąd: 'nic nie trzyma tego pliku', a trzyma, bo działałeś bez praw.
3. Montunek nie chce się odmontować
umount /mnt/backup → 'target is busy'. Coś siedzi w tym katalogu — zwykle shell, którego nie domknąłeś:
sudo fuser -vm /mnt/backup
Pokaże każdy proces, który ma cokolwiek na tym filesystemie — łącznie z processami których working directory leży w środku (nawet bez otwartych plików). Po zabiciu: umount /mnt/backup działa.
Szybsza wersja bez listy:
sudo fuser -km /mnt/backup
(ale -k bez -TERM to znowu SIGKILL — na montunku z bazą danych to zły pomysł)
4. Dysk pełny po rm
Klasyk: usuwasz 8GB loga, df -h pokazuje dokładnie tyle samo. rm usuwa wpis katalogowy (nazwę), ale inode + bloki zostają na dysku dopóki ostatni proces nie zamknie deskryptora. Proces ciągle pisze do 'usuniętego' pliku.
Znajdź winowajcę:
sudo lsof -nP +L1 | grep -E '^COMMAND|/var/log'
+L1 = pliki z liczbą hard linków mniejszą niż 1, czyli usunięte. W kolumnie NAME zobaczysz '(deleted)' i rozmiar, który dalej zajmuje.
Dwie opcje:
sudo systemctl restart app # czyste — deskryptor się zamyka, dysk oddaje
albo bez restartu (np. produkcja, nie można przestawać):
sudo truncate -s 0 /proc/PID/fd/N
gdzie N to numer deskryptora z kolumny FD w lsof. Proces pisze dalej do tego samego deskryptora, plik spada do 0, dysk oddaje. Działa dla logów otwartych w trybie O_APPEND. Nigdy tak nie rób bazy danych — proces trzyma własny offset i plik zapełni się sparse zero.
Zamiast rm — truncate -s 0
sudo truncate -s 0 /var/log/app.log
Plik zostaje, inode zostaje, writer pisze dalej od bajtu 0. Nikt nie musi restartować. Alternatywnie: sudo : > /var/log/app.log — ale tu sudo otwiera plik PRZED komendą, więc nie zadziała bez praw. truncate to komenda — sudo działa normalnie.
W bulk:
sudo find /var/log -name '*.log' -size +100M -exec truncate -s 0 {} \
Ciekawostka: fuser i lsof leżą w różnych pakietach. fuser = psmisc, lsof = lsof. Minimalne obrazy (Debian cloud, kontenery) często nie mają żadnego z nich. ss jest w iproute2 i jest wszędzie.