Kernel CachyOS: który wariant wybrać — linux-cachyos, bore, eevdf, bmq, deckify, lts, hardened, rc, server, rt-bore
TL;DR - decyzja w 30 sekund
| Wariant | Dla kogo | Dlaczego nie |
|---|---|---|
| linux-cachyos | Domyślnie. Nie wiesz co wybrać - bierz go. Clang+ThinLTO+AutoFDO, 1000Hz. | Mniej agresywny w interaktywności niż bore. |
| linux-cachyos-bore | Gry, interaktywność, obciążone desktopy. Najlepszy scheduler. | Wersja bez AutoFDO - brakuje profilowania domyślnego kernela. |
| linux-cachyos-deckify | Konsole Steam Deck, ROG Ally, MSI Claw. JEDYNY zalecany na handheldach. | Na desktopie zbędne patche handheld. |
| linux-cachyos-eevdf | Czysty EEVDF z Cachy Sauce, bez BORE. Stab + responsywność. | Mniej responsywny niż bore pod obciążeniem. |
| linux-cachyos-bmq | Nowoczesny scheduler BMQ (Project C). Alternatywa do BORE/EEVDF. | Nie wspiera sched-ext. Mniej przetestowany. |
| linux-cachyos-lts | Stabilność LTS (6.18) + BORE. Serwer, workstation. | Starszy kernel - brak najnowszych funkcji. |
| linux-cachyos-hardened | Maksymalna bezpieczeństwo (linux-hardened). | Bardzo agresywne hardeningi - realny spadek wydajności. Nie wspiera sched-ext. |
| linux-cachyos-rc | Wcześniejsze funkcje mainline. Entuzjaści. | RC = mniej stabilny niż stable. |
| linux-cachyos-server | Serwer: 300Hz, bez preemption, stock EEVDF. | Desktop - niższa responsywność niż domyślny. |
| linux-cachyos-rt-bore | Real-time: audio, DSP, streaming, jitter-critical. | Nie do gier (preemption zabija perf) - tak mówi CachyOS. |
| -lto warianty | Dowolny wariant skompilowany Clangiem zamiast GCC. | Dłuższy czas kompilacji. Nie zawsze dostępny dla każdego wariantu. |
Czym się różnią - w 5 punktach
- Scheduler: BORE (bore, deckify, lts, hardened, rt-bore), EEVDF (domyślny, eevdf), BMQ (bmq), stock EEVDF (server). BORE to wzmocniony EEVDF z dynamicznym ważeniem burst.
- Baza mainline: rc = Linus tree (7.0 dev), domyślne warianty = stable 7.0.x, lts = 6.18 LTS, deckify = stable + handheld patche, server/rt-bore/hardened/bmq = stable.
- Kompilacja: domyślny = Clang + ThinLTO + AutoFDO (dwa przejścia buildu), pozostałe = GCC (chyba że -lto), hardened = GCC + patchset linux-hardened.
- Tickrate: desktop = 1000Hz, server = 300Hz (bez preemption).
- Preemption: PREEMPT_DYNAMIC (domyślnie), brak (server), PREEMPT_RT (rt-bore).
Każdy wariant - po kolei
linux-cachyos - domyślny
Rekomendowany przez CachyOS jako punkt startu. Kompilowany Clangiem z ThinLTO i profilowany AutoFDO (dwa przejścia buildu: build z debug, profilowanie, rebuild z profile). Tickrate 1000Hz. Zawiera Cachy Base Patchset, AMD P-State Preferred Core, BBR3, ZFS/NTFS poprawki, MGLRU tuning, NVIDIA moduły w repo, ADIOS v3.2.0, HDR, VRR na AMD. Na 2025/2026: jedyny wariant z AutoFDO - reszta nie ma profilowania, bo jest drogie w buildzie (build kernela dwa razy). AutoFDO wspiera AMD Zen3 (EPYC z BRS) / Zen4 / Zen5 i wszystkie Intel z LBR (Haswell+). Wniosek: jeśli nie wiesz co wybrać - linux-cachyos. Jeśli grasz i obciążasz desktop - bore.
Wbijaj linux-cachyos, gdy: instalujesz CachyOS i nie chcesz myśleć. Jedyny wariant z AutoFDO.
linux-cachyos-bore - BORE scheduler
Ten sam kernel co linux-cachyos, ale z BORE (Burst-Oriented Response Enhancer) zamiast domyślnego EEVDF. BORE to wzmocniony EEVDF: zamiast ślepej 'complete fairness', scheduler mierzy burst time każdego procesu (ile CPU zużył od ostatniego yield/sleep/IO-wait) i dynamicznie dostosowuje weights i delays. Mniej 'greedy' procesy dostają więcej timeslice i agresywniejsze wakeup preemption. Na 2025/2026: benchmarki Margine OS (laptop, governor performance, bez scx): context-switch latency 4.45 vs 7.97 µs/op (1.8x szybciej), context-switch rate 224k vs 125k ops/s (+79%), thread throughput 88k vs 57k events (+54%), thread latency avg 4.1 vs 6.3 ms (55% niżej), wakeup p50 2.08 vs 2.98 ms (43% niżej), sched-messaging 2.99 vs 3.25 s (9% szybciej). TAIL: p99 12.0 vs 10.7 ms (~11% wyżej) - koszt BORE. Wniosek: bore to najlepszy wybór pod obciążone desktopy i gry. TAIL latencja nieco wyżej - niewidoczna w interakcji.
Wbijaj linux-cachyos-bore, gdy: grasz, edytujesz, obciążasz desktop. Najlepsza responsywność pod loadem.
linux-cachyos-deckify - handheldy
Domyślny kernel CachyOS dla Steam Deck, ROG Ally, MSI Claw. BORE + patche handheld: Steam Deck (audio, HW quirks, HID), ROG Ally, MSI Claw (deckify). Na 2025/2026: oficjalnie JEDYNY zalecany kernel na handheldach - inne warianty są 'unsupported' i 'not recommended' w tym kontekście. Wniosek: masz handheld -> deckify, kropka.
Wbijaj linux-cachyos-deckify, gdy: masz Steam Deck / ROG Ally / MSI Claw. Jedyny zalecany na handheldach.
linux-cachyos-eevdf - czysty EEVDF z tuningiem
Domyślny scheduler EEVDF z Cachy Sauce tuningiem (LRU-gen working set protection, compaction/watermark tweaks, hugepage reclaim). Bez BORE. Na 2025/2026: wybór dla tych, którzy chcą Cachy patchset + EEVDF bez eksperymentalnego BORE. Stabilniejszy niż bore, ale mniej responsywny pod obciążeniem. Wniosek: chcesz CachyOS ale nie chcesz BORE.
Wbijaj linux-cachyos-eevdf, gdy: chcesz CachyOS z czystym EEVDF. Bez BORE, z tuningiem.
linux-cachyos-bmq - BMQ scheduler
Scheduler BMQ z Project C (Alfred Chen). Nowoczesna alternatywa do BORE/EEVDF. Na 2025/2026: mniej przetestowany niż BORE. Nie wspiera sched-ext (scx). Wniosek: chcesz eksperymentować z innym schedulerem.
Wbijaj linux-cachyos-bmq, gdy: chcesz BMQ z Project C. Nowy, mniej przetestowany niż BORE.
linux-cachyos-lts - Long Term Support
Baza: 6.18 LTS (najnowszy LTS). BORE + minimalny patchset (maksymalna stabilność). Na 2025/2026: LTS to ~10 lat wsparcia. Wybór dla serwerów, workstation, środowisk produkcyjnych. Wniosek: chcesz stabilność LTS + BORE.
Wbijaj linux-cachyos-lts, gdy: chcesz LTS (6.18) + BORE. Serwer, workstation, produkcja.
linux-cachyos-hardened - bezpieczeństwo
BORE + patchset linux-hardened (Anthraxx) + config linux-hardened. Kompilowany GCC (domyślnie), dostępny -lto (Clang). Na 2025/2026: CachyOS sam pisze — 'bardzo agresywne wzmocnienia, które znacząco osłabiają wydajność i doświadczenie użytkownika'. Nie wspiera sched-ext. Wniosek: chcesz maksimum bezpieczeństwa i akceptujesz spadek wydajności.
Wbijaj linux-cachyos-hardened, gdy: bezpieczeństwo > wydajność. Akceptujesz spadek perf.
linux-cachyos-rc - mainline RC
Baza: Linus tree (mainline). Gdzie CachyOS wprowadza nowe funkcje patchsetu. Na 2025/2026: RC = mniej stabilny niż stable. Wybór dla entuzjastów, którzy chcą najnowsze funkcje kernela. Wniosek: chcesz najnowszy mainline.
Wbijaj linux-cachyos-rc, gdy: chcesz najnowszy mainline (Linus tree). Akceptujesz RC.
linux-cachyos-server - serwer
Stock EEVDF (bez BORE), 300Hz tickrate, bez preemption. Tuning pod serwerowe workloady. Na 2025/2026: niższa responsywność interakcyjna niż desktop, ale niższy overhead dla long-running workloadów. Wniosek: masz serwer / VM / NAS na CachyOS.
Wbijaj linux-cachyos-server, gdy: masz serwer / VM / NAS. 300Hz, bez preemption, stock EEVDF.
linux-cachyos-rt-bore - real-time
PREEMPT_RT + BORE. Na 2025/2026: CachyOS w FAQ pisze wprost - 'Does the realtime kernel improve gaming performance? No'. RT robi więcej kodu preemptible -> więcej preemptions -> gorsza perf w grach. Wybór dla: audio (Jack, PipeWire z tight deadlines), DSP, streaming, jitter-critical workloady. Wniosek: potrzebujesz real-time, nie gry.
Wbijaj linux-cachyos-rt-bore, gdy: audio/DSP/streaming. Nie gry (RT zabija perf w grach).
Kompilacja i warianty -lto
Domyślny linux-cachyos: Clang + ThinLTO + AutoFDO (dwa buildy). Pozostałe: GCC (domyślnie) lub -lto (Clang). AutoFDO tylko w domyślnym - reszta nie ma, bo build z AutoFDO = build kernela dwa razy (droższy). Warianty -lto dostępne dla: linux-cachyos, -hardened, -bore, -bmq, -deckify, -eevdf, -lts, -rc, -server, -rt-bore (patrz wiki). Prebuilt moduły: ZFS, NVIDIA (proprietary + open) - w repo, nie wymagają rekompilacji po każdej aktualizacji kernela. To oznacza: pakiety -dkms stają się obsoletowane dla tych modułów.
Benchmarki - BORE vs stock
| Metryka | CachyOS/BORE | Stock Fedora (EEVDF) | Różnica |
|---|---|---|---|
| Context-switch latency (µs/op) | 4.45 | 7.97 | 1.8x szybciej |
| Context-switch rate (ops/s) | 224k | 125k | +79% |
| Thread throughput (events) | 88k | 57k | +54% |
| Thread latency avg (ms) | 4.1 | 6.3 | -55% |
| Wakeup latency p50 (ms) | 2.08 | 2.98 | -43% |
| Sched-messaging (s) | 2.99 | 3.25 | 9% szybciej |
| Wakeup latency p99 (ms) | 12.0 | 10.7 | +11% (gorzej) |
| Thread latency p95 (ms) | 23.9 | 21.3 | +11% (gorzej) |
Źródło: Margine OS, laptop, governor performance, bez scx userspace scheduler. BORE wygrywa zdecydowanie w common case (throughput, mediana, średnia) i przegrywa w tail (p95/p99 o ~11%). To 'klasykowy trade-off BORE' - nie 'wygrywa wszystko'. Phoronix (4.06.2026, System76 Thelio Major) potwierdza: BORE ma mierzalną przewagę w interaktywności, ale nie w każdym benchmarku. OpenBenchmarking (2026): linux-cachyos-bore 7.0.11-1 vs linux-cachyos 7.0.10-1 na tym samym sprzęcie - różnice w granicach błędu pomiaru (obie wersje 7.0.x, ta sama baza mainline). Wniosek: zmiana z domyślnego na bore daje mierzalną, odczuwalną różnicę w responsywności pod loadem. Zmiana na eevdf/bmq/rt/server daje inną charakterystykę, niekoniecznie 'lepszą'.
Dystrybucje i systemy - gdzie co jest domyślnie
| Dystrybucja | Domyślny kernel | Scheduler | Cechy |
|---|---|---|---|
| CachyOS | linux-cachyos (7.0 stable) | EEVDF (domyślnie), BORE/bmq opcjonalnie | Clang+ThinLTO+AutoFDO, 1000Hz, BORE/BORE+RT, BBR3, ZFS/NVIDIA prebuilt |
| Arch | linux (mainline stable) | EEVDF | Stock, bez tuningów |
| Fedora | kernel (mainline stable) | EEVDF/CFS | Stock, BORE jako add-on |
| Ubuntu | linux (HWE LTS) | EEVDF/CFS | Stock, HWE = starszy LTS kernel |
| Debian | linux (stable) | EEVDF/CFS | Stock, starszy niż mainline |
| MX Linux | linux (Debian base) | EEVDF/CFS | Stock, AHS kernel opcjonalnie |
Statystyka - co dominuje
Na podstawie 10 wariantów CachyOS: BORE w 5 (bore, deckify, lts, hardened, rt-bore), EEVDF w 3 (domyślny, eevdf, server), BMQ w 1 (bmq), mainline RC w 1 (rc). Na 2025/2026: BORE jest dominującym schedulerem CachyOS. Domyślny kernel (linux-cachyos) to jedyny z AutoFDO. 7.0 stable to baza większości wariantów, 6.18 LTS dla lts, mainline 7.0 dev dla rc. W praktyce: 80% użytkowników CachyOS siedzi na linux-cachyos lub linux-cachyos-bore. Reszta to nisze (handheld, serwer, RT, security, mainline).
Jak wybrać - decyzja w 5 pytań
- Masz handheld (Steam Deck / ROG Ally / MSI Claw)? Tak -> deckify. Nie -> dalej.
- Serwer / VM / NAS? Tak -> server (300Hz, bez preemption). Nie -> dalej.
- Real-time (audio/DSP/streaming)? Tak -> rt-bore. Nie -> dalej.
- Maksymalna bezpieczeństwo? Tak -> hardened (spadek perf). Nie -> dalej.
- Gry + obciążony desktop? Tak -> bore. Stabilność LTS? -> lts. Eksperyment (mainline RC)? -> rc. Domyślnie -> linux-cachyos.
Wady, o których benchmarki nie mówią
| Wariant | Wada, o której milczy benchmark |
|---|---|
| linux-cachyos | AutoFDO = dwa buildy = dłuższy czas kompilacji. Wspiera tylko CPU z LBR (Haswell+) / Zen3+. |
| linux-cachyos-bore | Tail latencja p95/p99 ~11% wyżej niż stock. Niewidoczna w interakcji, widoczna w hard-realtime. |
| linux-cachyos-deckify | Patche handheld na desktopie = zbędne. Inne warianty 'unsupported' na handheldach. |
| linux-cachyos-eevdf | Mniej responsywny niż bore pod obciążeniem. Bez 'burst' dynamicznego ważenia. |
| linux-cachyos-bmq | Nowy, mniej przetestowany. Nie wspiera sched-ext. |
| linux-cachyos-lts | Starszy kernel (6.18) - brak najnowszych funkcji mainline. |
| linux-cachyos-hardened | CachyOS wprost: 'znacznie osłabia wydajność i doświadczenie użytkownika'. Nie wspiera sched-ext. |
| linux-cachyos-rc | RC = mniej stabilny. Nowe funkcje = nowe bugi. |
| linux-cachyos-server | 300Hz + bez preemption = niższa responsywność interakcyjna niż desktop. |
| linux-cachyos-rt-bore | CachyOS w FAQ: 'does not improve gaming performance'. RT zabija perf w grach. |
| -lto warianty | Dłuższy czas kompilacji (Clang). Nie zawsze dostępny dla każdego wariantu. |
Czy zmiana kernela coś daje?
Tak, ale zależy co na co zmieniasz. Zmiana z domyślnego (linux-cachyos) na bore: mierzalna, odczuwalna różnica w responsywności pod loadem (1.8x context-switch throughput, 40-55% niższa mediana latencji). W codziennym użyciu: kliknięcia, scroll, animacje zachowują responsywność gdy w tle działa kompilacja / 20 kart w przeglądarce / encoding wideo. TAIL latencja nieco wyżej - niewidoczna w interakcji. Zmiana na eevdf/bmq: inna charakterystyka, niekoniecznie 'lepsza'. Zmiana na rt-bore: dla audio/DSP/streaming, nie dla gier (CachyOS wprost). Zmiana na hardened: bezpieczeństwo za ceną realnego spadku wydajności. Zmiana na server: niższy overhead dla long-running workloadów, ale niższa interaktywność. Wniosek: bore to jedyna zmiana, która daje mierzalną, odczuwalną różnicę w typowym desktopu. Reszta to wybory pod nisze (handheld, serwer, RT, security, LTS).
Podsumowanie
Nie ma kernela, który wygrywa we wszystkim. Jest kernel, który wygrywa w twoim use-case. linux-cachyos to domyślny - jedyny z AutoFDO, Clang+ThinLTO, 1000Hz. bore to wybór pod obciążone desktopy i gry - 1.8x throughput, 40-55% niższa latencja. deckify to handheld. lts to stabilność (6.18). hardened to bezpieczeństwo (spadek perf). rc to mainline. server to serwer. rt-bore to real-time (nie gry). eevdf to czysty EEVDF z tuningiem. bmq to nowa alternatywa. -lto = Clang zamiast GCC. Zmiana kernela coś daje - ale tylko bore daje mierzalną, odczuwalną różnicę w typowym desktopie. Reszta to wybory pod nisze.