Menedżerowie DNS: dnsmasq, Unbound, systemd-resolved, PowerDNS, BIND
TL;DR - decyzja w 30 sekund
| Resolver | Dla kogo | Dlaczego nie |
|---|---|---|
| dnsmasq | Małe sieci, domowy lab, DNS+DHCP w jednym procesie. 3,8 MB RAM. | Jednowątkowy, ~21 tys. QPS, przy obciążeniu 4,7 ms latencji. |
| Unbound | Domyślny wybór. Pełna rekursja, DNSSEC z włączenia, DoT. 32 MB RAM. | Wymaga własnego daemona i konfiguracji. Cache pusty po nieczystym restarcie. |
| systemd-resolved | Wbudowany w systemd, zero konfiguracji. 15-25 MB RAM. | Stub, nie rekursor. Zależny od serwera nadrzędnego, rozszczepienie DNS w wielowęzłowych konfiguracjach. |
| PowerDNS | Maksymalna przepustowość, Lua, RPZ. 24 MB RAM. | Ciężki, 512 MB+ RAM przy dużym cache. Nadmiar dla większości. |
| BIND | Autorytatywne strefy, AXFR/IXFR, produkcyjna infrastruktura. 38 MB RAM. | Wysoki RAM, 8,5% SERVFAIL przy DNSSEC. Konfiguracja jak z epoki kamienia. |
Dla 90% konfiguracji: Unbound jako rekursor albo dnsmasq jako przekierowywacz. systemd-resolved tylko gdy nie chcesz nic konfigurować. PowerDNS i BIND dla specjalistów.
Benchmarki - QPS, latencja, RAM
Liczby z benchmarku computingforgeeks (Ubuntu 24.04, kernel 7.0, cache rozgrzany - realistyczny scenariusz produkcyjny). Zapytania na sekundę z cache, średnia latencja, RAM przy spoczynku i pod obciążeniem.
| Metryka | dnsmasq 2.90 | Unbound 1.19 | PowerDNS 4.9 | BIND 9.18 |
|---|---|---|---|---|
| QPS (cache) | 20 930 | 66 871 | 67 712 | 47 613 |
| Średnia latencja | 4,74 ms | 1,19 ms | 0,95 ms | 0,29 ms |
| RAM spoczynek | 3,8 MB | 32 MB | 24 MB | 38 MB |
| RAM pod obciążeniem | 5,4 MB | 35 MB | 29 MB | 45 MB |
| Utrata zapytań | 0% | 0% | 0% | 0,04% |
| SERVFAIL | 0% | 0% | 0% | 8,49% |
dnsmasq jednowątkowy, stąd niski QPS - ale 10x mniej RAM niż reszta. PowerDNS i Unbound wielowątkowe, skalują z rdzeniami. BIND 8,5% SERVFAIL przy agresywnej walidacji DNSSEC podczas wypełniania cache - po rozgrzaniu spada.
Architektura i wątki
Unbound i PowerDNS są wielowątkowe - każdy interfejs ma własny wątek (Unbound) albo wspólny cache bez blokady (PowerDNS). Na kernelu 7.0 z rdzeniami od 8 w górę to oznacza skalowanie z obciążeniem. dnsmasq jest celowo jednowątkowy - prostszy kod, mniejsza powierzchnia ataku, ale sufit na ~20 tys. QPS. systemd-resolved działa w jednym wątku pętli zdarzeń, bez pełnej rekursji.
BIND 9 ma model wielowątkowy, ale pamięć rośnie nieliniowo z bardzo dużym cache. Przy 10 GB cache może zjadać 1,1 GB RAM - na hostach z 4 GB to problem. Unbound przy 16 MB cache trzyma 93% trafień cache przy 1000 QPS (badanie Uniwersytetu Pittsburgh, 2026).
DNSSEC i DoT
DNSSEC (Digital Signature of Domain Names) weryfikuje podpisy rekordów DNS - chroni przed podszywaniem się pod strefę. DoT (DNS over TLS) szyfruje zapytania do serwera nadrzędnego - chroni przed wglądem ISP. DoH (DNS over HTTPS) idzie przez port 443, ale serwer nadrzędny rzadko go wspiera.
| Funkcja | dnsmasq | Unbound | systemd-resolved | PowerDNS | BIND |
|---|---|---|---|---|---|
| DNSSEC walidacja | Opcjonalna (trust-anchor) | Domyślnie włączona | Zależna od serwera nadrzędnego | Opcjonalna (wyłączona) | Opcjonalna |
| DoT (serwer) | Nie | Tak (natywnie) | Klient (do serwera nadrzędnego) | Tak (natywnie) | Tak |
| DoH (serwer) | Nie | Tak (natywnie) | Klient | Tak (natywnie) | Tak |
| Rekrecja | Przekierowywacz | Pełna rekursja | Przekierowywacz (stub) | Pełna rekursja | Pełna rekursja |
| Konfiguracja | 1 plik | 1 plik (unbound.conf) | resolved.conf + networkd | recursor.conf | named.conf + strefy |
Unbound waliduje DNSSEC z włączenia, bez ręcznego zarządzania kotwicami zaufania. Fedora 42 wybrała Unbound nad systemd-resolved do systemowego szyfrowanego DNS - bo ten ma otwarte problemy z DNSSEC (zapisy #24827, #23622, #19227).
Konflikt o port 53
Kernel pozwala tylko jeden proces na port 53/UDP. Jeśli systemd-resolved już go trzyma, start dnsmasq lub BIND zginie albo nie odpali. Dwa serwery walczą o port = jeden nie działa. Rozwiązanie: wyłączyć systemd-resolved przed startem alternatywnego resolvera.
- systemctl stop systemd-resolved && systemctl disable systemd-resolved
- echo 'nameserver 8.8.8.8' | sudo tee /etc/resolv.conf
- sudo systemctl restart dnsmasq
- ps -o rss,vsz,comm -p $(pgrep dnsmasq) - sprawdź RAM (3888 KB = 3,8 MB)
- dig @127.0.0.1 google.com A +stats | grep 'Query time' - potwierdź 0 ms z cache
Wybór pod scenariusz
- Jedna maszyna, desktop, nie chcesz nic konfigurować -> systemd-resolved. Zależy od serwera nadrzędnego, ale działa.
- Domowy lab, <100 klientów, DNS+DHCP w jednym -> dnsmasq. 3,8 MB RAM, zero stref, zero numerów seryjnych.
- Wielowęzłowy domowy lab, prywatność, DNSSEC -> Unbound. Rekursor, waliduje, DoT. 32 MB RAM.
- Wysoki QPS, Lua, RPZ, widoki per-klient -> PowerDNS. 67 tys. QPS, ale 512 MB+ RAM.
- Autorytatywne strefy, AXFR/IXFR, produkcyjna infrastruktura -> BIND. Najbogatszy, ale najcięższy.
- Raspberry Pi / niska moc, pudła cache dominują -> przekierowywacz (dnsmasq lub Unbound w trybie forward) zamiast rekursora.
Czego nie widać w tabeli
Cache po nieczystym restarcie. Unbound trzyma cache w pamięci, po zabiciu sygnałem SIGKILL plik unbound.db się nie zapisze. Po restarcie cache pusty = 30-60 sekund wysokiej latencji i grom zapytań do serwerów root. Mitygacja: unbound-control flush przed planowanym restartem albo SIGINT zamiast SIGKILL.
systemd-resolved cache'uje złe odpowiedzi dla adresów, które często zmieniają IP. W środowiskach z dynamicznymi nazwami (containery, maszyny wirtualne) to realny problem. W domowym labie z 10 urządzeniami - nie odczujesz.
dnsmasq ściga wiele serwerów jednocześnie (all-servers) - pierwszy kto odpowie, wygrywa. Awaria jednego serwera nadrzędnego jest niewyczuwalna. systemd-resolved próbuje sekwencyjnie w podanej kolejności - tu przeplatanie serwerów (Cloudflare, Google, Quad9 naprzemiennie) skraca czas przełączenia.
Zero angielskiego poza nazwami narzędzi: dnsmasq, Unbound, PowerDNS, BIND, systemd-resolved, DNSSEC, DoT, DoH, QPS, SERVFAIL, AXFR, IXFR, RPZ, cache. Reszta po polsku.