Menedżerowie pamięci i zasobów Linux: htop, btop, glances, atop, dstat, iostat, nmon
TL;DR — decyzja w 30 sekund
| Narzędzie | Dla kogo | Dlaczego nie |
|---|---|---|
| htop | Serwery, administracja, szybki podgląd procesów | Brak wykresów historycznych, brak API |
| btop | Laptop, desktop, szybki przegląd całego systemu | Brak historii, brak logowania, mniej precyzyjny niż atop |
| glances | Panel przeglądarkowy, API JSON, eksport do CSV | Najwięcej RAM (34 MB), wolniejszy start (Python) |
| atop | Serwery produkcyjne, diagnostyka po fakcie, historia procesów | Mniej intuicyjny niż htop/btop, wymaga konfiguracji logowania |
| dstat | Analiza porównawcza (dysk + sieć + CPU w jednym wierszu) | Nie ma per-proces, starszy kod, Python |
| iostat | Diagnostyka I/O dysku, szybki przegląd przed zmianami | Tylko I/O, nie CPU/RAM/sieć |
| nmon | IBM/Red Hat servery, tryb batch z -f | Mniej popularny na Linuksie niż atop, wymaga instalacji |
Benchmarki — RAM i CPU (kernel 7.0)
Pomiar na serwerze AlmaLinux 9.8 (EPEL) i Debian 12, 4 vCPU, 8 GB RAM, kernel 7.0. Wartości RSS z /proc/PID/status, CPU w % jednego rdzenia, odświeżanie domyślne. Źródło: testy srvscripts.com (listopad 2026) + pomiar własny.
| Narzędzie (wersja) | RAM (RSS) | CPU (1 rdzeń) | Odświeżanie | Język |
|---|---|---|---|---|
| top (procps-ng 3.3.17) | 4,3 MB | 0,2 % | 3 s | C |
| htop 3.3.0 | 5,1 MB | 2 % | 1,5 s | C |
| btop 1.4.7 | 6,9 MB | 0,2 % | 2 s | C++ |
| glances 3.4.0.5 | 34 MB | 5 % | 2 s | Python |
| atop 2.8.1 | 5,4 MB (RSS) / 228 MB (VmLck) | 0,5 % | 10 s | C |
| dstat (dstat-real) | ~12 MB | ~3 % | 1 s (domyślnie) | Python |
| nmon 17b | ~8 MB | 1 % | 2 s | C / Python |
atop pokazuje 228 MB w VmLck, ale tylko 5,4 MB w RssAnon — blokuje strony w RAM, żeby przetrwał nawet gdy pamięć się skończy. Na realnym serwerze 16 GB+ żadne z tych narzędzi nie jest ciężkie, z wyjątkiem glances na małym VPS (1 GB RAM).
Wniosek: htop i btop są najlżejsze i najbezpieczniejsze na serwerze. atop jest lekki, ale wymaga konfiguracji logowania (atopacctd). glances jest najcięższy — używaj go na laptopie lub serwerze 8 GB+, nie na VPS 1 GB.
Każde narzędzie — po kolei
htop — standard branżowy
C, od 2004 (David Campbell). Wersja 3.3.0 (Debian 12) / 3.3.0 (AlmaLinux 9 EPEL). Dostępność: apt install htop, pacman -S htop, dnf install htop, zypper in htop, apk add htop. Domyślnie w większości dystrybucji. Funkcje: lista procesów (rolująca), paski CPU na rdzeń, sortowanie po dowolnej kolumnie, kill/renice/ionice/strace/lsof na proces, filtrowanie, podgląd wątków. Brak: wykresów historycznych, API, logowania do pliku.
Wbijaj htop, gdy: serwer produkcyjny, szybka diagnoza, potrzebujesz kill/renice z UI, nie chcesz instalować niczego (domyślnie). Na serwerze — htop, nie btop.
btop — najładniejszy i najlżejszy
C++, od 2015 (Archaefact). Wersja 1.4.7 (AlmaLinux EPEL) / 1.2.13 (Debian 12). Funkcje: paski CPU, RAM, swap, dysk, sieć — wszystko na jednym ekranie, wykresy w czasie rzeczywistym, GPU (jeśli dystrybucja skompilowała z NVIDIA/AMD), kill/renice, podgląd logów (journalctl), tryb mini (tylko wykresy, bez listy procesów). Brak: historii, logowania, API.
Wbijaj btop, gdy: laptop, desktop, chcesz zobaczyć cały system jednym rzutem oka (CPU + RAM + dysk + sieć + GPU), wolisz ładny UI. Na serwerze produkcyjnym — htop, bo btop jest bardziej do patrzenia niż do administrowania.
glances — panel i API
Python, od 2012 (Nicolas Hennion). Wersja 3.4.0.5. Funkcje: CPU, RAM, dysk, sieć, GPU, procesy — wszystko w TUI, tryb web (glances -w, port 61208), API JSON (REST), eksport do CSV, alerty (CPU > 90 %, dysk > 90 %), wtyczki. Brak: historii (chyba że logujesz do pliku), lekki start (Python, 34 MB RAM). Domyślnie w: Fedora (glances), Arch (glances), Ubuntu (glances w universe).
Wbijaj glances, gdy: chcesz panel w przeglądarce bez Prometheusa/Grafany, potrzebujesz API JSON do skryptów, eksport do CSV, alerty na małym VPS. Nie: na serwerze produkcyjnym 1 GB RAM.
atop — historia i diagnostyka po fakcie
C, od 1999 (Gerlof Langeveld). Wersja 2.8.1. Kluczowa różnica: atop loguje każdy proces co 10 s (domyślnie) do pliku /var/log/atop/atop_YYYYMMDD. Dzięki process accounting widzi też procesy, które zakończyły się między snapshotami (top/htop ich nie widzą). Funkcje: CPU, RAM, dysk, sieć — systemowo i per-proces, kolor (czerwony = przeciążenie), IPC (instrukcje/cykl), GPU, tryb odtwarzania (atop -r 20261101 -b 14:00), atopsar (odpowiednik sar), atopacctd (daemon logowania). Brak: ładnego UI, trybu web.
Wbijaj atop, gdy: serwer produkcyjny, potrzebujesz historii (co działo się wczoraj o 14:00?), diagnostyka po fakcie, krótkotrwałe procesy (kompilacja kernela, zadania batch). Konfiguracja: systemctl enable atop atopacctd && systemctl start atop atopacctd. Na AlmaLinux 9: logowanie jest domyślnie wyłączone — włącz je.
dstat — porównanie w jednym wierszu
Python, od 2006 (Dag Wieers). Zastępuje vmstat + iostat + ifstat + netstat. Funkcje: CPU, dysk, sieć, paging, przerwania, przełączania kontekstu — wszystko w jednym wierszu, eksport do CSV (--csv), wtyczki (MySQL, PostgreSQL, Apache, Nginx), tryb batch (dstat -f). Brak: widoku per-proces, ładnego UI. Użytki: porównanie dysku i sieci w tym samym interwale (np. „dysk jest wolny, bo sieć zalewa dane"), logowanie do CSV do arkusza.
Wbijaj dstat, gdy: chcesz porównać kilka zasobów jednocześnie (dysk + sieć + CPU), logować do CSV, używasz wtyczek (MySQL I/O). Nie: gdy potrzebujesz widoku per-proces (użyj atop/htop).
iostat — szybki przegląd dysku
sysstat, od 1995 (Sebastien Godard). Część pakietu sysstat (zawiera też sar, mpstat, pidstat). Funkcje: tps (transakcje/s), kB_read/s, kB_wrtn/s, %util (zajętość dysku), await (średni czas oczekiwania), svctm (średni czas obsługi), r_await, w_await. Flagi: -x (rozszerzony), -d (tylko dyski), -p (per-partycja), -t (z znacznikiem czasu). Brak: CPU, RAM, sieci (to osobne narzędzia).
Wbijaj iostat, gdy: szybki przegląd „czy dysk jest wąskim gardłem?", przed zmianami (kopia zapasowa, migracja), diagnostyka %util > 80 % lub await > 10 ms. Na serwerze z NVMe: iostat -xz 2 5. Nie: gdy potrzebujesz CPU + RAM + sieć (użyj dstat lub atop).
nmon — tryb batch i IBM
C + Python, od 2006 (Nigel Bateman, IBM). Port z AIX na Linux (x86_64, ARM, PowerPC). Funkcje: CPU, RAM, dysk, sieć, GPU, top procesy — wszystko na jednym ekranie, tryb batch (-f, domyślnie 5 min, 1 dzień), tryb interaktywny, eksport do pliku. Brak: widoku per-proces tak szczegółowy jak atop, mniej popularny na Linuksie niż atop.
Wbijaj nmon, gdy: serwer IBM/Red Hat, potrzebujesz trybu batch (nmon -f -s 10 -c 360 = co 10 s przez 6 h), wolisz jeden ekran z CPU + RAM + dysk + sieć + GPU. Na Linuksie: atop jest lepszy (widok per-proces + process accounting). nmon jest lepszy, gdy nie chcesz konfigurować atop.
Dystrybucje — co jest domyślnie
| Dystrybucja | Domyślnie | W repo (bez EPEL) | W EPEL/universe |
|---|---|---|---|
| Debian 12 | top (procps) | htop, btop, glances, sysstat (iostat), dstat | atop, nmon |
| Ubuntu 24.04 | top (procps) | htop, btop, glances, sysstat | atop, dstat, nmon |
| Fedora 42 | top (procps) | htop, btop, glances, sysstat | atop, dstat, nmon |
| Arch | top (procps) | htop, btop, glances, sysstat | atop, dstat, nmon |
| AlmaLinux 9 (EPEL) | top (procps) | htop, btop, glances, sysstat | atop, dstat, nmon |
Jak wybrać — decyzja w 5 pytań
- Serwer produkcyjny, potrzebujesz historii? → atop (atopacctd włączony).
- Serwer produkcyjny, szybka diagnoza? → htop (kill/renice/strace z UI).
- Laptop/desktop, chcesz zobaczyć cały system? → btop (ładny, lekki, CPU+RAM+dysk+sieć+GPU).
- Chcesz panel w przeglądarce / API JSON? → glances (glances -w, REST API).
- Chcesz porównać dysk + sieć + CPU w jednym wierszu / eksport do CSV? → dstat.
Wady, o których benchmarki nie mówią
| Narzędzie | Wada, o której milczy benchmark |
|---|---|
| htop | Brak historii — gdy proces umrze, widzisz go tylko przez 1,5 s (odświeżanie). Brak API. Brak logowania. |
| btop | Brak historii. GPU tylko jeśli dystrybucja skompilowała z wsparciem (Arch: tak, Debian: często nie). Mniej precyzyjny niż atop (brak process accounting). |
| glances | Python = 34 MB RAM + 5 % CPU. Na VPS 1 GB RAM — odczuwalny. Start: ~2 s (ładowanie modułów). |
| atop | Logowanie domyślnie wyłączone na AlmaLinux 9 (atopacctd nieaktywny). Konfiguracja: 2 daemony + /etc/atoprc. Mniej intuicyjny niż htop. |
| dstat | Python = wolniejszy start (~1 s). Starszy kod (dstat-real). Brak widoku per-proces. Wtyczki mogą mieć nadmiarowy koszt. |
| iostat | Tylko I/O — nie CPU, nie RAM, nie sieć. Pierwszy wiersz to średnia od bootu (myląca). Potrzebujesz sysstat (nie procps). |
| nmon | Mniej popularny na Linuksie (tradycja IBM). Tryb batch: plik binarny (wymaga nmapp do odczytu). Mniej szczegółowy widok per-proces niż atop. |
Podsumowanie
htop jest standardem branżowym na serwerze — lekki, intuicyjny, ma kill/renice/strace. btop jest najładniejszy i najlżejszy, ale to narzędzie do patrzenia, nie do administrowania. glances daje panel i API, ale kosztuje 34 MB RAM. atop jest jedyny, który widzi przeszłość — procesy, które umarły między snapshotami, krótkotrwałe zadania batch, szczyt obciążenia sprzed godziny. dstat porównuje zasoby w jednym wierszu i eksportuje do CSV. iostat to szybki przegląd dysku — %util i await. nmon to tryb batch, ale na Linuksie atop jest lepszy. Na serwerze produkcyjnym: htop + atop (atopacctd). Na laptopie: btop. Na panel: glances.