Serwery web: nginx, Caddy, Apache, HAProxy
TL;DR — decyzja w 30 sekund
| Serwer | Dla kogo | Dlaczego nie |
|---|---|---|
| nginx | Pliki statyczne, reverse proxy, load balancing. Najniższy RAM (8,3 MB), najwyższy throughput (~60 tys. żądań/s). | Konfiguracja wierszowa, brak automatycznego HTTPS — potrzebny certbot. |
| Caddy | Małe i średnie wdrożenia, gdzie automatyczny HTTPS i czytelna konfiguracja ważą więcej niż surowa wydajność. | RAM 14× wyższy (113 MB vs 8,3 MB), GC w Go potrafi dać rzadkie spiki latencji. |
| Apache | Największa baza modułów, mod_rewrite, .htaccess, hosting współdzielony. 22 MB RAM. | Przepustowość niższa niż nginx i Caddy. Konfiguracja rozrzucona po wielu katalogach. |
| HAProxy | Load balancing wysokiego obciążenia, L4/L7, stick tables, ACL. Najwyższa przepustowość proxy. | To nie serwer web — nie serwuje plików statycznych. Konfiguracja inna niż standardowa. |
Dla 90% wdrożeń: nginx jeśli potrzebujesz wydajności, Caddy jeśli potrzebujesz prostoty. HAProxy tylko przy load balancingu na dużą skalę. Apache, gdy mod_rewrite i .htaccess to Twoja codzienność.
Architektura i język implementacji
Wszystkie cztery serwery opierają się na modelu zdarzeniowym (epoll/kqueue), ale różnią się językiem, co bezpośrednio wpływa na zużycie pamięci i zachowanie pod obciążeniem.
| Właściwość | nginx 1.31 | Caddy 2.11 | Apache 2.4 | HAProxy 3.0 |
|---|---|---|---|---|
| Język | C | Go | C | C |
| MPM / model | Multi-process (master/worker) | Single process + goroutines | Event / Worker / Prefork | Multi-thread (event-driven) |
| RAM spoczynek | 8,3 MB | 113 MB | 22 MB | 12 MB |
| Procesy | 12 (master + workers) | 4 | 1–5 (zależnie od MPM) | 2 (master + worker) |
| GC | brak | Tak (Go runtime) | brak | brak |
| Wymagania | OpenSSL, PCRE | żadnych (single binary) | OpenSSL, PCRE, libapr | OpenSSL |
Caddy napisany w Go to jedyny serwer z garbage collection. W praktyce oznacza to 14-krotnie wyższe zużycie RAM na spoczynku i potencjalne rzadkie spiki latencji, gdy GC robi pełny cykl. nginx i Apache (w C) nie mają tego problemu, ale wymagają kompilacji z odpowiednimi modułami. HAProxy jest lekki jak nginx, ale jego siła leży w L4/L7, nie w serwowaniu plików.
Benchmarki — throughput, latencja, RAM
Liczby z trzech niezależnych benchmarków opublikowanych w 2026: markaicode (nginx 1.30.4 vs Caddy 2.11.4, lipiec 2026), computingforgeeks (nginx 1.26.3, Apache 2.4.63, Caddy 2.11.2, HAProxy 3.0.5, Rocky Linux 10.1, kernel 6.12, marzec 2026) oraz freebsdsoftware (Caddy na FreeBSD, kwiecień 2026). Urządzenia: serwer z 1 rdzeniem (markaicode) i Rocky Linux 10.1 (computingforgeeks).
| Metryka | nginx | Caddy | Apache | HAProxy |
|---|---|---|---|---|
| Przepustowość pliki statyczne (żądania/s) | ~60 000 | ~20 000 | ~15 000 | n/d |
| Przepustowość proxy (żądania/s) | ~12 000 | ~11 200 | n/d | ~55 000 |
| P99 latencja statyczne (ms) | 2,18 | 3,67 | n/d | n/d |
| Pamięć spoczynek (MB) | 8,3 | 113,6 | 22 | 12 |
| Pamięć 400 połączeń (MB) | 12,8 | 119 | n/d | n/d |
| Utrata żądań (10k klientów) | ~1,5% (drop) | 0% (ale wolniejsze) | n/d | n/d |
nginx ma 3× wyższy throughput plików statycznych niż Caddy na tym samym hardware. Pod obciążeniem 10 000 klientów nginx rzuca żądania, które nie mieści w buforach (p99 rośnie do 52 ms), ale Caddy utrzymuje 0% błędów kosztem latencji. Wybór zależy od tego, co jest ważniejsze: szybkość czy kompletność.
Konfiguracja — Caddyfile vs nginx.conf vs vhost
Ta sama konfiguracja: reverse proxy z automatycznym HTTPS, kompresją i przekierowaniem HTTP na HTTPS. Liczba linii i stopień złożoności.
| Zadanie | Caddy (linie) | nginx (linie) | Apache (linie) |
|---|---|---|---|
| Static + HTTPS | 6 | 15 | 20 |
| Reverse proxy + HTTPS | 3 | 25 | 30 |
| Load balancing (3 node) | 8 | 20 | 35 |
| Automatyczny HTTPS | wbudowany | certbot + cron | certbot + cron |
Caddyfile jest najbardziej czytelny z wszystkich formatów. Trzy linie dla reverse proxy z automatycznym certyfikatem. nginx wymaga osobnego bloku ssl_certificate, ssl_certificate_key i redirect. Apache w modułek rozrzuconych po /etc/apache2/sites-enabled i /etc/apache2/conf-available.
Funkcje — co potrafi każdy
| Funkcja | nginx | Caddy | Apache | HAProxy |
|---|---|---|---|---|
| Automatyczny HTTPS (Let's Encrypt) | certbot | wbudowany | certbot | brak |
| HTTP/3 (QUIC) | 1.25.0+ (eksperymentalny) | wbudowany | 2.4.53+ (eksperymentalny) | 2.6+ |
| Reverse proxy | wbudowany | wbudowany | mod_proxy | wbudowany |
| Rozdzielanie obciążenia | round-robin, least_conn, ip_hash, least_time | round_robin, least_conn, ip_hash | mod_proxy_balancer | roundrobin, source, leastconn, consistent hash |
| Health checks | pasywne (max_fails, fail_timeout) | wbudowane (health_uri) | mod_proxy_balancer | aktywne (check) |
| Kompresja | gzip, zstd | gzip, zstd, br | mod_deflate | brak (L7: kompresja w backendzie) |
| WebSocket | upgrade (header) | wbudowany | mod_proxy | wbudowany |
| FastCGI / PHP | wbudowany | wbudowany (FastCGI) | mod_php / mod_proxy_fcgi | brak |
| API dynamiczne | NGINX Plus (płatny) | REST API (wbudowany) | brak | REST API (wbudowany) |
| Kubernetes Ingress | ingress-nginx | caddy ingress | brak | haproxy-ingress |
Który wybrać — scenariusze
- Serwowanie statycznych plików lub reverse proxy na małym VPS: nginx. 8,3 MB RAM, 60 tys. żądań/s, najniższa latencja. Jeśli nie chcesz myśleć o certyfikatach — Caddy.
- Mała liczba serwisów (3–10), każdy z własnym certyfikatem, bez certbot: Caddy. Automatyczny HTTPS eliminuje cały klasa awarii 'certyfikat wygasł o 3 nad ranem'.
- Hosting współdzielony, .htaccess, mod_rewrite, mod_php: Apache. Największa baza modułów (300+), choć konfiguracja jest najcięższa do utrzymania.
- Load balancing na dużą skalę (10k+ połączeń), L4/L7, stick tables, ACL: HAProxy. nginx też da radę, ale HAProxy ma lepsze mechanizmy sesji i mniejszy overhead.
- Kubernetes: ingress-nginx (największy ekosystem) albo Caddy (jeśli wolisz prostotę). Oba działają, oba mają CRD.
- Proxy z najniższym możliwym overheadem na poziomie L4: HAProxy. nginx jest bliżej, ale HAProxy ma mniejszy overhead per połączenie.
nginx to standard branżowy — jeśli nie wiesz co wybrać, wybierz nginx. Caddy to standard dla tych, którzy wolą prostotę od wydajności. Apache wciąż króluje w hosting współdzielony. HAProxy to specjalista do jednej rzeczy, i robi ją najlepiej.
Instalacja i pierwsze uruchomienie
| Serwer | Instalacja (Debian/Ubuntu) | Plik konfiguracyjny | Walidacja |
|---|---|---|---|
| nginx | sudo apt install nginx | /etc/nginx/nginx.conf | sudo nginx -t |
| Caddy | sudo apt install caddy (repo caddy) | /etc/caddy/Caddyfile | sudo caddy validate --config /etc/caddy/Caddyfile |
| Apache | sudo apt install apache2 | /etc/apache2/sites-available/ | sudo apachectl configtest |
| HAProxy | sudo apt install haproxy | /etc/haproxy/haproxy.cfg | sudo haproxy -c -f /etc/haproxy/haproxy.cfg |
Wszystkie cztery serwery mają systemd unit i działają po instalacji. nginx i Apache wymagają restartu po zmianie konfiguracji. Caddy i HAProxy mają graceful reload (caddy reload, systemctl reload haproxy), który nie zrywa istniejących połączeń.
Podsumowanie
nginx wygrywa benchmarki i ma najniższy footprint. Caddy wygrywa konfiguracją i automatycznym HTTPS. Apache ma największy ekosystem modułów. HAProxy jest najlepszy w load balancingu. Żaden nie jest uniwersalny — każdy jest specjalistą w swojej niszy. Dla 90% wdrożeń wybór sprowadza się do nginx (wydajność) vs Caddy (prostota).